Karalność, czyli możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa, jest ograniczona w czasie, co oznacza, że z upływem określonego terminu nie można wszcząć postępowania karnego o dane przestępstwo, natomiast postępowanie już prowadzone należy umorzyć.

Funkcjonowanie instytucji przedawnienia karalności w obowiązującym porządku prawnym uzasadnione jest przede wszystkim brakiem osiągnięcia podstawowych celów kary po upływie znacznego okresu czasu od momentu popełnienia przestępstwa, a także ze względu na trudności dowodowe w prowadzeniu postępowania po wielu latach od zdarzenia będącego przestępstwem.

Przepisy Kodeksu karnego skarbowego przewidują kilka terminów przedawnienia karalności, w zależności od tego jakiego przestępstwa sprawca się dopuścił, które swój bieg rozpoczynają również w różnym momencie, co powoduje, że przedawnienie karalności może jednak trochę się wydłużyć i faktycznie nastąpi później niż z upływem, np. trzech lat od popełnienia przestępstwa.

Zgodnie z regulacjami zawartymi w Kodeksie karnym skarbowym, karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat- gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat, bądź 10 lat- gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata.

Karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje jednakże także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie tej należności, co oznacza, że jeżeli w wyniku przestępstwa skarbowego uszczerbku doznał Skarb Państwa, gdyż np. nie dokonano w terminie wpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, to przedawnienie tego przestępstwa nastąpi w momencie, gdy przedawni się ten niezapłacony podatek.

Terminy przedawnienia należności publicznoprawnych określone zostały w różnych ustawach, jednakże co do zasady, terminy te nie są dłuższe niż 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności danej należności. Jeśli więc zaliczka na podatek dochodowy nie została zapłacona w lipcu 2016 r., przedawnienie karalności tego przestępstwa nastąpi 31 grudnia 2021 r.

Organ ścigania w takim przypadku będzie mieć więc niewiele ponad pięć lat na wykrycie przestępstwa skarbowego i wszczęcie postępowania w tym przedmiocie, nawet jeśli ogólny termin przedawnienia dla danego przestępstwa skarbowego wynosi 10 lat, gdyż wystarczy upływ któregokolwiek z wyżej wymienionych terminów, aby karalność przestępstwa ustała. Jeśli jednak dokonanie przestępstwa skarbowego zależy od nastąpienia określonego w kodeksie skutku, bieg przedawnienia rozpoczyna się od momentu, gdy skutek nastąpił.

Pamiętać jednak należy, że wskazane rozpoczęcie biegu przedawnienia w przypadku przestępstw skutkowych obejmuje tylko te przestępstwa skarbowe w których ów skutek jest znamieniem typu czynu określonego w Kodeksie karnym skarbowym, co oznacza, że wystąpienie określonego skutku powoduje, że w danym przypadku dochodzi do popełnienia przestępstwa, i które nie są zarazem czynami polegającymi na narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej.

Jak zostało powyżej zasygnalizowane, bieg przedawnienia przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności tej należności. Jednakże, jeżeli sprawca przestępstwa skarbowego dopuścił się uszczuplenia lub narażenia na uszczuplenie należności celnej, bieg jego przedawnienia rozpoczyna się z dniem, w którym powstał dług celny, a więc wówczas, gdy wobec sprawcy powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. W przypadku jednak, gdy nie jest możliwe określenie dnia powstania długu celnego, bieg przedawnienia przestępstwa skarbowego rozpoczyna się z dniem najwcześniejszym, w którym istnienie długu celnego zostało ustalone.

Przedawnienie karalności może również ulec przedłużeniu, jeżeli przed upływem terminu przedawnienia wszczęto przeciwko sprawcy postępowanie. W takim przypadku, karalność przestępstwa skarbowego zagrożonego karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu, czyli po upływie 10 lat od popełnienia przestępstwa, a w przypadku przestępstw skarbowych zagrożonych karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata z upływem 10 lat, czyli karalność w tym przypadku ustanie po 20 latach od popełnienia przestępstwa skarbowego. Przedawnienie karalności nie biegnie natomiast, jeżeli przepis ustawy nie pozwala na wszczęcie lub dalsze prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe.

Wraz z upływem wskazanych powyżej terminów karalności sprawca przestępstwa nie może więc zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej, warto w tym miejscu zwrócić jednakże uwagę na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2002 r., sygn. akt: I KZP 18/02, w którym Sąd wskazał, iż „możliwe jest zatem orzeczenie tytułem środka zabezpieczającego przepadku przedmiotów (…) także w wypadku, gdy ustaleniu, że sprawca popełnił czyn zabroniony, towarzyszy stwierdzenie, iż nastąpiło przedawnienie karalności tego czynu”, a zatem upływ terminu przedawnienia skutkuje jedynie ustaniem karalności przestępstwa skarbowego, lecz nie ma ono wpływu na możliwość orzeczenia wobec sprawcy środka zabezpieczającego w postaci przepadku przedmiotów.

Przedawnienie karalności przestępstw skarbowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *